Doorbreek de impasse op etnisch profileren

Doorbreek de impasse op etnisch profileren

Beste Paul van Musscher,

Daar gaan we weer! Vandaag vergadert de Haagse gemeenteraad, in uw bijzijn, over de veiligheid van deze stad. De kans is groot dat de discussie wederom gaat over etnisch profileren.

Dat is enerzijds terecht. Etnisch profileren door de politie is een structureel probleem in Nederland. Het is bijzonder onrechtvaardig als de Haagse Mohammed, op de fiets naar zijn werk bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken, wordt staande gehouden vanwege ‘looks’ terwijl zijn gedrag daarvoor geen aanleiding geeft. Veel agenten reageren op basis van hun onderbuikgevoel, waarbij vooroordelen en eerdere ervaringen een rol spelen. Huidskleur en afkomst zijn bovendien een onderdeel van het daderprofiel en de geïnstitutionaliseerde werkprocessen binnen  de politie. Als vertegenwoordigers van de overheid, met vergaande controle bevoegdheden, een wapen op zak, en het monopolie op geweld, hebben agenten een buitengewone rol in onze maatschappij en daar hoort verantwoording bij. U heeft zelf eens gezegd dat etnisch profileren bovendien kan bijdragen aan radicalisering.

Het is anderzijds ook jammer. De inmiddels voortdurende discussie over etnisch profileren ondergraaft de legitimiteit van de politie. Agenten moeten regelmatig in discussie om het verwijt van etnisch profileren te pareren, ook als de beschuldiging (in hun ogen) onterecht is. Gelukkig heeft de politie zelf de sleutel voor de oplossing in handen.

Crux van de Haagse politieke discussie zijn de zogenaamde stopformulieren. Een ongelukkig woord. Er is namelijk al lang een moderne app beschikbaar waar agenten met een paar drukken op de knop van hun telefoon hetzelfde kunnen doen als op het papieren formulier. Onlangs liet een hoge politiefunctionaris uit de Britse stad Birmingham in de gemeenteraad de bruikbaarheid en effectiviteit van deze app zien. Daar droeg de app bij aan het verminderen van etnisch profileren, en genereerde de app data waarmee de effectiviteit van politiecontroles verbeterd werd. Ook in (delen van) onder meer Zwitserland, Zweden en Spanje wordt de app nu gebruikt.

Als Kompass en Controle Alt Delete werken we al lang samen op dit onderwerp. We hebben in praktijk en in analyse gezien dat papieren stopformulieren goed werken, maar denken dat de digitale variant beter past bij deze tijd. De stop-app is volgens het onderzoeksteam van Pro Facto (i.o.v. het Ministerie V&J/WODC) een essentieel middel in een pakket van allerlei maatregelen tegen etnisch profileren. Een meerderheid van de gemeenteraad deelt deze analyse.
 
U bent niet overtuigd? We hebben hetzelfde doel, maar blijven alsmaar tegenover in plaats van naast elkaar staan.
De beste manier om de discussie over etnisch profileren teniet te doen, is doordat de politie concrete en onderbouwde cijfers over de afname van etnisch profileren laat zien aan de burgers van Den Haag. Met deze brief hopen we u de ruimte te bieden om hiermee aan de slag te gaan; de ruimte voor maatwerk en vakmanschap. In de komende tijd gaan alle agenten werken met smartphones. Hun diensttelefoon gaan zij gebruiken om kentekens en identificatiebewijzen na te trekken. Cijfers over het aantal politiecontroles, en de effectiviteit daarvan, zijn daarmee binnen handbereik.

We sluiten niet af met een advies, maar met een vraag: denkt de politie dat de digital stop-app te implementeren valt op de smartphones van de politie; en, zo nee, welke vorm van systematische registratie en verantwoording van politiecontroles dan wel? Met andere woorden: hoe kan de politie met cijfers onderbouwen dat etnisch profileren in Den Haag afneemt?

Hartelijke groet,

Jaïr Schalkwijk, Controle Alt Delete
René Rouwette, Kompass. Mensenrechten Dichtbij

.